De zwaarste stormvloeden: De kust van Zuid-Holland in de periode 1300-2000

In de geschiedschrijving van ons land speelt water een cruciale rol en daarbij vooral het optreden van stormvloeden en overstromingen. Kees Slager beschrijft in zijn boek Watersnood zo’n vijftig stormvloeden over de laatste duizend jaar, die hij aanduidt als ramp.1 Hoewel niet eenduidig gedefinieerd, slaat ‘ramp’ op een overstroming waarbij (grote) schade ontstaat en/of waarbij mensenlevens verloren gaan. Ofschoon niet volledig gecorreleerd, is er een duidelijk verband tussen de maximale waterstand bij een stormvloed en de gevolgen daarvan voor de samenleving in de kustgebieden. Voor de geschiedschrijving kan enige ordening in de opgetreden stormvloeden zinnig zijn om daarmee een zo objectief mogelijk totaalbeeld te schetsen. Stormvloedstanden zijn dan het meest relevant voor een objectieve beschrijving en het middel bij uitstek om daar ordening in te brengen. Helaas ontbreken die gegevens grotendeels of volledig voor stormvloeden langer dan zo’n tweehonderd jaar geleden.

Een andere reden waarom het moeilijk is zo’n ordening aan te brengen, is het feit dat stormen niet over het hele land even heftig zijn. De ramp van 1 februari 1953 trof vooral Zuid-Holland, Zeeland en Noord-Brabant, terwijl de Kerstvloed van 25 december 1717 in ons land vooral een grote ramp veroorzaakte in Groningen en Friesland. Rangschikking van stormvloeden zal daarom altijd slechts gelden voor een beperkt gebied. In het volgende zullen wij proberen een rangschikking te maken van stormvloeden langs de kust van Zuid-Holland tussen Goedereede en Katwijk, omdat dit kan worden gezien als een redelijk homogeen gebied als het gaat om stormvloedstanden en omdat voor dit gebied enige waarnemingen van stormvloedstanden van vroegere stormvloeden bestaan.